Quantcast

Τον τελευταίο καιρό ‘τα βλαστικά κύτταρα’, ένας όρος άγνωστος μέχρι πριν λίγα χρόνια, έγινε πλέον τμήμα της καθημερινότητας μας: Βλαστοκύτταρα στο διαδίκτυο, στις ειδήσεις, στις εφημερίδες, στα περιοδικά, σε τηλεοπτικές εκπομπές. Ίσως να είναι πρώτη φορά που ασχολείται η κοινή γνώμη στη χώρα μας τόσο έντονα με ένα ζήτημα τόσο...΄μικροσκοπικά’ μικρό! Άδικα;

Καθόλου! Τα βλαστοκύτταρα αποτελούν σήμερα σημείο τομής της επιστημονικής έρευνας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι διεθνώς έχουν δημοσιευθεί περισσότερα από 140,000 επιστημονικά άρθρα με αυτό το θέμα. Οι μοναδικές ιδιότητες που παρουσιάζουν είναι αυτές που τα κάνουν τόσο ‘δημοφιλή’ και τα διαφοροποιούν από τα άλλα είδη κυττάρων: Είναι αρχέγονα, μη εξειδικευμένα κύτταρα που παρουσιάζουν την δυνατότητα της αυτοανανέωσης (παράγουν πιστά αντίγραφα του εαυτού τους) και της διαφοροποίησης (προάγονται, υπό συγκεκριμένες φυσιολογικές ή πειραματικές συνθήκες σε διαφοροποιημένα κύτταρα, όπως καρδιακά, νευρικά, μυϊκά κλπ), μια ιδιότητα που είναι γνωστή και ως πλαστικότητα.

Οι θεραπευτικές δυνατότητες των ενήλικων βλαστικών κυττάρων (μυελού των οστών) καθώς και αυτών του ομφαλοπλακουντιακού αίματος είναι γνωστές και αποδεδειγμένες. Χιλιάδες μεταμοσχεύσεις με τα αιμοποιητικά, αυτά βλαστοκύτταρα έχουν πραγματοποιηθεί ως σήμερα για τη θεραπεία πλήθους ασθενειών κυρίως του αιμοποιητικού και ανοσοποιητικού συστήματος, όπως οι λευχαιμίες και το λέμφωμα (παραγωγή παθολογικών κυττάρων), η μυελική απλασία (ανεπάρκεια του μυελού να αναδομήσει τα κύτταρα του αίματος), αναιμίες, ανοσοανεπάρκειες κ.α Πρόσφατα άλλωστε, ο ομοσπονδιακός οργανισμός φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) αναγνώρισε τον ομφάλιο λώρο και τον μυελό των οστών ως ισότιμες πηγές βλαστικών κυττάρων.

Επιπλέον, οι συνεχείς επιστημονικές έρευνες στοχεύουν στη χρήση των βλαστοκυττάρων για την αναδόμηση άλλων ιστών, όπως ο καρδιακός, νευρικός κ.α και τη θεραπεία πολλαπλών νοσημάτων (ένας νέος τομέας που είναι γνωστός και ως αναγεννητική ιατρική).

Η ολοένα αυξανόμενη χρήση των βλαστικών κυττάρων ΟΠΑ οδήγησε στη δημιουργία δημοσίων και ιδιωτικών τραπεζών στην Ευρώπη, στη δεκαετία του 1990. Η εμφάνιση ανάλογων τραπεζών στη χώρα μας την τελευταία διετία, και η δυνατότητα φύλαξης του ΟΠΑ έχει βάλει σε δίλημμα τους μέλλοντες γονείς και όχι μόνο, καθώς οι πολλαπλές, και ίσως αντικρουόμενες, απόψεις που ακούγονται γεννούν απορίες και ερωτηματικά. Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να προσπαθήσει να διαλευκάνει κάποια από αυτά...

· ΜΥΘΟΣ: Τα αποθηκευμένα βλαστικά κύτταρα ΟΠΑ του παιδιού δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να το θεραπεύσουν γιατί φέρουν τα ίδια την ασθένεια.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: Μέχρι σήμερα, χιλιάδες αυτομεταμοσχεύσεις αιμοποιητικών βλαστοκυττάρων έχουν πραγματοποιηθεί παγκοσμίως για την αντιμετώπιση ασθενειών όπως λευχαιμίες, μυελώματα, λεμφώματα κλπ.

Χαρακτηριστικά, βάσει τα στοιχεία του Ελληνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων το 57.5% των μεταμοσχεύσεων μυελού των οστών που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα το 2002 ήταν, αυτόλογες, με χρήση δηλαδή των κυττάρων του ίδιου του ασθενούς. Η πρώτη αυτόλογη μεταμόσχευση ΟΠΑ, έγινε με επιτυχία στην Ευρώπη το 2001 για τη θεραπεία ενός βρέφους 10 μηνών που έπασχε από μια μορφή καρκίνου του οφθαλμού, το Ρετινοβλάστωμα, ενώ τον Ιανουάριο το 2007 ανακοινώθηκε και η πρώτη αυτόλογη μεταμόσχευση ΟΠΑ για τη θεραπεία παιδιατρικής λευχαιμίας.

· ΜΥΘΟΣ: Δεν υπάρχουν κανόνες λειτουργίας των τραπεζών ΟΠΑ!

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: Καθώς αυξανόταν τόσο η δημιουργία τραπεζών, όσο και η εφαρμογή των μοσχευμάτων του ομφαλοπλακουντιακού αίματος, παρουσιάστηκε η ανάγκη θέσπισης διεθνών κανονισμών λειτουργίας. Έτσι, το 1998 ιδρύθηκε το NETCORD ο διεθνής οργανισμός διαπίστευσης τραπεζών ΟΠΑ. Το NETCORD όρισε πολύ αυστηρές προδιαγραφές συλλογής, επεξεργασίας και κρυοσυντήρησης. Προς αυτήν την κατεύθυνση κινήθηκε άλλωστε και το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο με την νομοθετική οδηγία του 2001, για τους κανόνες λειτουργίας των ιδρυμάτων ανθρωπίνων ιστών και κυττάρων. Αν και στην Ελλάδα δεν έχει ισχύσει ακόμα το νομοθετικό πλαίσιο ρύθμισης λειτουργίας των τραπεζών αυτών, δεν μπορεί αυτό να αποτελεί άλλοθι στους φορείς, ιδιωτικούς ή δημόσιους, που προσφέρουν υπηρεσίες φύλαξης ΟΠΑ. Χρέος όλων είναι η διασφάλιση υψηλής ποιότητας μονάδων ΟΠΑ ώστε να μεγιστοποιηθούν και οι πιθανότητες επιτυχίας των μεταμοσχεύσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο ακολουθώντας τα αυστηρότερα πρότυπα. ( Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτά τα στανταρτς , μπορείτε να δείτε τις ιστοσελίδες www.netcord.org ; www.europa.eu.int )

· ΜΥΘΟΣ: Το δείγμα του ΟΠΑ αφού καταψυχθεί μπορεί να χρησιμοποιηθεί πολλαπλές φορές και για τη θεραπεία πολλών ατόμων.

ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: Τα βλαστικά κύτταρα του ομφαλίου λώρου έχουν ‘προηγμένες δυνατότητες και χαρακτηριστικά, αλλά δεν παύουν να είναι σπάνια. Συγκεκριμένα η συχνότητα εμφάνισης τους στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα είναι 0,1– 0,5 %. Άρα η τμηματική τους κατάψυξη (πχ σε κρυοφιαλιδία κρίνεται άσκοπη) αφού η συνολική

ποσότητα επαρκεί για μία χρήση (δύο σε σπάνιες περιπτώσεις). Δεν είναι τυχαίο ότι καμία δημόσια τράπεζα στην Ευρώπη δεν προβαίνει σε κρυοσυντήρηση κρυοφιαλιδίων.

Είναι ευθύνη λοιπόν των μαιευτήρων ή μαιών που πραγματοποιούν τη λήψη του ΟΠΑ να συλλέγουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα αίματος (τουλάχιστον 80 κ. εκ) και των τραπεζών φύλαξης, να ενημερώνουν υπεύθυνα τους γονείς για τον αριθμό των κυττάρων και τις θεραπευτικές δυνατότητες του αποθηκευμένου δείγματος.

Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα, το οποίο μέχρι πριν λίγα χρόνια εθεωρείτο βιολογικό λήμμα.. αποδεικνύεται ..βιολογικός ..πλούτος! Όπως ο φυσικός κόσμος μας πρόσφερε και μας προσφέρει διαρκώς καινούρια φάρμακα, έτσι και ο ανθρώπινος οργανισμός μας αποκαλύπτει τα κρυμμένα του όπλα απέναντι στις σύγχρονες ασθένειες. Τα βλαστοκύτταρα αποτελούν τέτοια όπλα... Η αλματώδης πρόοδος που παρατηρείται στον τομέα προβλέπεται να προσφέρει νέες λύσεις για την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων φαρμάκων και να οδηγήσει στην εφαρμογή πρωτοποριακών θεραπειών ακόμα και για ασθένειες που μέχρι σήμερα θεωρούμε ανίατες....Ευθύνη όλων μας λοιπόν είναι να διασφαλίσουμε ότι η επιστημονική αυτή γνώση δεν θα γίνει αντικείμενο παραπληροφόρησης ή ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης...αλλά μοναδικός της γνώμονας θα αποτελέσει ο σεβασμός της ανθρώπινης ζωής ..