Quantcast








Δρ Κωσταντίνος Ν. Χατζηγεωργίου

Μαιευτήρας- Χειρούργος Γυναικολόγος

Χρυσοστόμου Σμύρνης 8, 4ος όροφος

2310- 227981

Τ.Κ. 54622, Θεσσαλονίκη

www.gyn.gr/chatzigeorgiou

[email protected]

 

 

ΠΡΟΛΗΨΗ-ΔΙΑΓΝΩΣΗ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Δρ. Κωνσταντίνος Χατζηγεωργίου

Στη χώρα µας, τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί πολύ η συχνότητα του καρκίνου του µαστού και τείνουµε να πλησιάσουµε τη συχνότητα που υπάρχει και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Υπολογίζουµε ότι περίπου 1:11 γυναίκες (στις ΗΠΑ 1:9) , κατά τη διάρκεια της ζωής της, θα αναπτύξει ένα καρκίνο στο µαστό της ή σε απόλυτους αριθµούς, έχουµε περίπου 4.000 - 4500 νέες περιπτώσεις καρκίνου του µαστού στην Ελλάδα ετησίως. Ο καρκίνος του µαστού, εξακολουθεί να αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου γυναικών στην ηλικία µεταξύ 45-55 ετών. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο έχουν διαγνωσθεί με καρκίνο του μαστού αυτό το χρόνο. Το αισιόδοξο μήνυμα είναι ότι τα ποσοστά θνησιμότητας μειώνονται και πιστεύεται ότι αυτό είναι αποτέλεσμα της έγκαιρης διάγνωσης και των αποτελεσματικότερων θεραπειών, καθώς το 90% σχεδόν των περιπτώσεων καρκίνου του μαστού που έχουν διαγνωσθεί έγκαιρα είναι ιάσιμες.

Ιστορία του καρκίνου του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού έχει περιγραφεί από πολύ παλιά. Όγκοι μαστού καταγράφηκαν το 1600 π.Χ. σε Αιγυπτικαούς πάπυρους, που βρέθηκαν στη Θήβα της Αιγύπτου το 1862 και ανακοινώθηκαν από τον Edwin Smith. Επίσης, είναι η πρώτη φορά που αναφέρεται κακοήθης όγκος του μαστού, όχι σε γυναίκα, αλλά σε άνδρα (περίπτωση 45 του ίδιου πάπυρου).

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι περιγράφουν περιστατικά καρκίνων του μαστού που αντιμετωπίζονταν θεραπευτικά με καυτηριασμό. Οι πρώτες καταγραφές της αρχαίας Ελλάδας αποδίδονται στον πατέρα της ιστορίας, τον Ηρόδοτο (5ος π.Χ. αιώνας), που αναφέρει ότι η Άτοσα, η μητέρα του Πέρση βασιλιά Δαρείου, είχε όγκο στο μαστό της. Επίσης, ο μεγαλύτερος γιατρός της αρχαιότητας, ο Ιπποκράτης, (460-377 π.Χ.) χρησιμοποίησε πρώτος τους όρους ‘’καρκίνος’’ και ‘’καρκίνωμα’’ για να περιγράψει όγκους όχι μόνο στους μαστούς, αλλά και σε άλλα σημεία του σώματος, ενώ πίστευε ότι οι όγκοι με εξωτερικό έλκος μπορούν να αντιμετωπιστούν με χειρουργική επέμβαση. Γενικότερα, πάντως, θεωρούσε ότι πολλές φορές είναι προτιμότερο να μην εφαρμόζεται καμία θεραπεία για τον καρκίνο, αφού έτσι εκτιμούσε ότι οι ασθενείς ζούσαν περισσότερο. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι σε αφιερώματα του 4ου π.Χ. αιώνα, που βρέθηκαν σε διάφορα Ασκληπιεία, συχνά απεικονίζονται μαστοί, γεγονός που αποδεικνύει τη μεγάλη έκταση που είχαν οι παθήσεις του στήθους εκείνη την εποχή.

Τον 1ο μ.Χ. αιώνα ο Κέλσος καταγράφει την κλινική εικόνα του καρκίνου του μαστού και επισημαίνει τη διόγκωση των λεμφαδένων, αποδίδοντας την πρώτη γραπτή σταδιοποίηση της νόσου που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα. Ο Λεωνίδης από την Αλεξάνδρεια είναι ο πρώτος που περιέγραψε με λεπτομέρειες το 180 μ.Χ. εγχείρηση μαστεκτομής, η οποία ακολουθούνταν από καυτηριασμό για τη αποτροπή της αιμορραγίας. Οι μαστεκτομές, πάντως, φαίνεται ότι είχαν ξεκινήσει πολύ παλαιότερα, πιθανότατα από την εποχή του Ιπποκράτη, χωρίς όμως να υπάρχει αναλυτική περιγραφή της διαδικασίας. Ο Γαληνός, την ίδια εποχή, γράφει ότι στα πρώτα στάδια του καρκίνου είναι πιο ωφέλιμη η συντηρητική θεραπεία, ενώ όταν ο όγκος μεταβληθεί σε μεγάλη μάζα, είναι απαραίτητη η μαστεκτομή.

Οι άγιοι Ανάργυροι, ο Κοσμάς και ο Δαμιανός, τον 3ο μ.Χ. αιώνα αναφέρεται ότι μπορούσαν να θεραπεύσουν πολλές ασθένειες, μεταξύ των οποίων και περιστατικά καρκίνου του μαστού. Γύρω στο 670 μ.Χ. ο Παύλος ο Αιγινήτης πρώτος περιέγραψε ογκεκτομή, δηλαδή εγχείρηση χωρίς ολική αφαίρεση του μαστού. Συμπερασματικά, ο καρκίνος του μαστού είχε μελετηθεί πολύ καλά από τους γιατρούς της Αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου. Ορισμένοι μάλιστα ιστορικοί υποστηρίζουν ότι o καρκίνος του μαστού απετέλεσε το πρώτυπο της μελέτης των κακοήθων παθήσεων, τόσο λόγω της συχνότητάς του όσο και της επιφανειακής θέσης του. Η παρομοίωση της νόσου με το ζώο καρκίνο έχει την πιό πιστή αναπαράστασή της στην περίπτωση του μαστού. H χειρουργική θεραπεία ήταν εύκολο να εφαρμοστεί, καθώς η νόσος ήταν επιφανειακή, δεν προκαλείτο κίνδυνος ζωής, δεν υπήρχε μεγάλος κίνδυνος αιμορραγίας και η επούλωση μορούσε να γίνει ευκολώτερα και με λιγώτερες επιπλοκές.

Οι συγκεκριμένες τεχνικές και θεωρίες εκείνης της εποχής πέρασαν μέσω των Αράβων στην Ιατρική της Δύσης, όπου μέσα από τα ιατρικά βιβλία του διάσημου Πανεπιστημίου της Σορβόνης στο Παρίσι, παρέμειναν σχεδόν αναλλοίωτες για πολλούς αιώνες, ενώ από τα Βυζαντινά χρόνια μέχρι τον 19ο αιώνα, ελάχιστα είναι τα νέα κομμάτια που μπαίνουν στο περίπλοκο παζλ της αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού.

Ένα από τα σημαντικότερα βήματα στη χειρουργική του καρκίνου του μαστού προήλθε από τον Charles Hewitt Moore (1821-1870), του Νοσοκομείου Middlesex του Λονδίνου, ο οποίος έθεσε τις γενικές αρχές της χειρουργικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού.

Ο σημαντικότερος χειρουργός στη μακραίωνη ιστορία του καρκίνου του μαστού ήταν ο Χάλστεντ, ο οποίος το 1882 πραγματοποίησε την πρώτη ολική μαστεκτομή, που πήρε το όνομά του, και περιλεάμβανε ευρεία εκτομή του όγκου και του γύρω δέρματος, αφαίρεση των μασχαλιαίων λεμφαδένων, αφαίρεση του μείζονος θωρακικού μυός, αφαίρεση όλων των ιστών που βρίσκονται προς τις περιοχές ανάπτυξης του όγκου, καθώς και επιδιόρθωση της περιοχής με δερματικά μοσχεύματα. Η μαστεκτομή κατά Χάλστεντ αποτέλεσε την πρωταρχική μέθοδο αντιμετώπισης του καρκίνου του μαστού, για ένα περίπου αιώνα.

Μετά το 1900, οι εξελίξεις σε κάθε τομέα της ιατρικής και της τεχνολογίας ήταν ραγδαίες. Στο τέλος, μόλις, της δεκαετίας του 1960, ο Βερονέζι και οι συνεργάτες του στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου, ανακοινώνουν ασυνήθιστα ψηλά ποσοστά επιβίωσης από καρκίνο του μαστού, μετά από συνδυασμό μερικής εκτομής του όγκου, ακτινοβόλησης και χημειοθεραπείας.

Το 1967 ο Jensen ανακαλύπτει τους υποδοχείς ER και το 1971 η παρουσία τους χρησιμοποιείται ως προβλεπτικός παράγοντας. Το 1978 ο McGuire επιτυγχάνει τη μέτρηση των επιπέδων των ER, τα οποία το 1979 θα αρχίσουν να χρησιμοποιούνται ως δείκτες για τη θεραπεία. Τέλος, το 1980 προσδιορίζονται τα επίπεδα των PgR υποδοχέων και χρησιμοποιούνται επικουρικά.

Το 1990 το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ, αλλά και πολλές άλλες εθνικές επιτροπές, καθόρισαν τις χειρουργικές επιλογές, όσον αφορά στον καρκίνο του μαστού, οι οποίες επελέγησαν μετά από σειρά συναντήσεων των κορυφαίων ογκολόγων και χειρουργών του κόσμου. Έτσι, η επέμβαση κατά Χάλστεντ σταδιακά αποσύρθηκε, διότι παρουσίαζε ορισμένα προβλήματα, ενώ τελικά επικράτησαν η τροποποιημένη μαστεκτομή κατά Πάτεϊ και η ογκεκτομή με ταυτόχρονο λεμφαδενικό καθαρισμό της μασχάλης, που είχε προτείνει ο Βερονέζι.

Παράγοντες κινδύνου

Όσον αφορά τους παράγοντες οι οποίοι προδιαθέτουν στην εμφάνιση του καρκίνου του μαστού, γνωρίζουμε εδώ και δεκαετίες, ότι ο καρκίνος του μαστού είναι μια πολυπαραγοντική νόσος. Μεταξύ άλλων, ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι η διάρκεια κατά την οποία ο μαστός της γυναίκας υφίσταται την επίδραση των οιστρογόνων, με άλλα λόγια, όσο πιο νωρίς αρχίζει στη ζωή της γυναίκας η περίοδος, (π.χ. στα 8-9 της χρόνια) ή όσο πιο αργά τελειώνει και έρχεται η εμμηνόπαυση (στα 55-60) τόσο αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.

Ένας άλλος, επίσης σημαντικός παράγοντας, είναι η ηλικία της γυναίκας. Όσο μεγαλώνει μια γυναίκα, τόσο αυξάνεται και η πιθανότητα να πάθει καρκίνο. Ενδεικτικά, μια γυναίκα 75-80 ετών, έχει σχεδόν τριπλάσια πιθανότητα από μια γυναίκα 55 ετών.

Άλλος παράγοντας είναι οι κυήσεις σε μεγάλη ηλικία. Ξέρουμε ότι, ενώ η πρώτη κύηση μιας γυναίκας αποτελεί προστατευτικό παράγοντα (δηλαδή αν κάνει ένα παιδί σε ηλικία μικρότερη από τα 30, στα 22 ή στα 25 της), αντίθετα, η πρώτη κύηση σε ηλικία πάνω από τα 35, αποτελεί επιβαρυντικό παράγοντα.

Ακόμη, σημαντικός παράγοντας που δικαιολογεί και την αύξηση της συχνότητας στην Ελλάδα, είναι η αλλαγή των διατροφικών μας συνηθειών. Όσο οι διατροφικές μας συνήθειες πλησιάζουν αυτές των βορείων χωρών, δηλαδή αυξάνουμε την περιεκτικότητα των τροφών μας σε λίπος, ξέρουμε ότι αποτελεί ένα αίτιο και μάλιστα και η παχυσαρκία από την άλλη πλευρά αποτελεί γνωστό επιβαρυντικό παράγοντα για τον καρκίνο του μαστού.

Όσον αφορά τώρα την κληρονομικότητα, θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι είναι άλλο αυτό που λέμε θετικό οικογενειακό ιστορικό, το να έχει δηλαδή μια γυναίκα συγγενή πρώτου βαθμού, παράδειγμα τη μητέρα της ή την αδελφή της, η οποία είχε καρκίνο του μαστού, κάτι που τριπλασιάζει περίπου τον δικό της κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου του μαστού και άλλο ο κληρονομικός καρκίνος του μαστού.

Στον κληρονομικό καρκίνο του μαστού, έχουμε εντοπίσει γονίδια, τα οποία ευθύνονται για την εμφάνισή του και η ύπαρξη μιας μετάλλαξης σε ένα τέτοιο γονίδιο, αυξάνει πάρα πολύ την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου, η οποία φθάνει περίπου στο 80% κατά τη διάρκεια της ζωής της γυναίκας που φέρει αυτά τα γονίδια, ενώ συγχρόνως συνοδεύεται από υψηλή πιθανότητα, περίπου 60%, εμφάνισης καρκίνου των ωοθηκών. Εκείνο όμως που θα πρέπει να τονισθεί είναι ότι ο κληρονομικός με αυτή την έννοια ή γονιδιακός καρκίνος, αποτελεί μικρό ποσοστό των καρκίνων. Σε 100 γυναίκες με καρκίνο του μαστού, ο κληρονομικός καρκίνος θα ευθύνεται για την προσβολή 5-6 γυναικών. Αυτό είναι σημαντικό, γιατί το να κάνει μια γυναίκα τα γενετικά τεστ και να αποδειχθούν αρνητικά, δεν πρέπει να εφησυχάσει. Απλά, έχει αποκλείσει αυτό το ποσοστό του 5-6%. Άρα, θα πρέπει να εξακολουθεί τους ελέγχους της κανονικά.

Λίγο αυξημένο κίνδυνο λοιπόν, διατρέχουν οι γυναίκες που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες λιπαρών φαγητών, αυτές που είχαν πρώιμη εμμηναρχή και καθυστερημένη εμμηνόπαυση (Χ 1,5-2). Αντίθετα, πολύ αυξημένο κίνδυνο παρουσιάζουν γυναίκες με μετάλλαξη των γονιδίων που ανέφερα προηγουμένως (BRCA 1 & 2) ή γυναίκες με διάγνωση ορισμένων προ-καρκινωματωδών αλλοιώσεων (DCIS, LSIS).

Προστασία από καρκίνο του μαστού: Θηλασμός

Είναι γνωστό σε ευρεία κλίμακα ότι οι γυναίκες που θηλάζουν έχουν λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν καρκίνο του μαστού από εκείνες που δεν έχουν θηλάσει.

Συμπτώματα – Κλινικά ευρήματα- Διάγνωση

Ψηλαφητό μόρφωμα στο μαστό

Το ψηλαφητό μόρφωμα στο μαστό αποτελεί το συνηθέστερο λόγο από τα συμπτώματα για τον οποίο η γυναίκα αναζητά ιατρική βοήθεια. Η διαγνωστική εξέταση σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται στη λεγόμενη «τριπλή δοκιμασία», ήτοι, την κλινική εξέταση (ψηλάφιση), τον απεικονιστικό έλεγχο (μαστογραφία, υπερηχογράφημα ή και τα δύο) και τέλος, την παρακέντηση (σε κυστικά μορφώματα) ή βιοψία.

Άλγος στο μαστό (μαστοδυνία)

Στις περιπτώσεις αυτές, η γυναίκα εξετάζεται για την ύπαρξη κάποιου ψηλαφητού μορφώματος ή έκκρισης από τη θηλή. Εάν αποκλειστούν αυτά, τότε προχωρούμε σε απεικονιστικό έλεγχο ανάλογα και με την ηλικία της γυναίκας και το εάν εμφανίζεται σε συγκεκριμένη φάση του κύκλου (κυκλική μασταλγία – πολύ συχνό εύρημα – συνήθως δεν υποκρύπτει καρκίνο).

Έκκριμα από τη θηλή

Ανάλογα με το είδος του εκκρίματος (γαλακτώδης, αιματηρό, πυώδες κλπ) ακολουθούμε συγκεκριμένους αλγορίθμους για τη διερεύνηση.

Μη ψηλαφητό μόρφωμα μαστού (τυχαίο εύρημα)

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά που έχει προγραμματίζουμε τη βιοψία ή τον επανέλεγχο.

Δύο δεκαετίες πριν, όταν μιλούσαμε για τον καρκίνο του µαστού, τονίζαµε πάρα πολύ την αυτοεξέταση και εξακολουθούµε να την τονίζουµε. Ωστόσο, αυτός δεν είναι πλέον ο στόχος, διότι εάν λάβουμε σαν δεδοµένο ότι ο έµπειρος κλινικός ιατρός δεν µπορεί να αντιληφθεί ένα καρκίνο κάτω από 1 εκατοστοστό µέσα σε ένα µαστό, σημαίνει ότι µία γυναίκα που αυτοεξετάζεται μπορεί να ψηλαφίσει έναν καρκίνο όταν έχει φτάσει στα 1,5 με 2 εκατοστά. Επομένως, ο στόχος µας πλέον, δεν είναι αυτός. Ο στόχος στην εποχή µας είναι η γυναίκα να κάνει µαστογραφίες ώστε να βρούμε τον καρκίνο σε πρώιμο στάδιο π.χ. στα πέντε χιλιοστά. Έχουµε βασικούς κανόνες λοιπόν για τις μαστογραφίες:

Πρώτη μαστογραφία: 35 ετών («μαστογραφία αναφοράς»)

1) Επόμενη μαστογραφία: 40 ετών

2) Στη συνέχεια κάθε χρόνο

3) Μία μαστογραφία δεν αρκεί - πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο

4) Τις παλιές μαστογραφίες δεν τις πετάμε

Στο σημείο αυτό θέλω να ξεκαθαρίσω το εξής:

Η ακτινοβολία της μαστογραφίας είναι ελάχιστη. Ως μέτρο σύγκρισης, θα σας πω πως η ακτινοβολία 1 αξονικής τομογραφίας είναι η ίδια όση θα παίρνατε εάν κάνατε μαστογραφία 400 φορές!!! Πόσοι απο εσάς δεν κάνατε μία αξονική, ακόμα και για μια απλή σχετικά διάγνωση; ......

Πλεονεκτήματα υπερηχογραφίας σε σύγκριση με τη μαστογραφία:

1) Μεγαλύτερη ευαισθησία σε πυκνούς μαστούς

2) Απεικόνιση χωρίς επιπροβολή τομών

3) Απουσία ιονίζουσας ακτινοβολίας

4) Ευκολότερη πραγματοποίηση στο εξωτερικό ιατρείο

5) Περισσότερο αποδεκτή από τις εξεταζόμενες

6) Ευκολότερη η πραγματοποίηση βιοψίας και μάλιστα σε πραγματικό χρόνο

Διαγνωστικές μέθοδοι :

1) ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ

2) ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΜΑΣΤΟΓΡΑΦΙΑ

3) ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΑΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ (PET)

Περισσότερα για την πρόληψη, τις διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους εδώ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ-ΠΡΟΛΗΨΗ.ppt

Όταν διαπιστωθεί από τη γυναίκα, το γιατρό της ή τη µαστογραφία ένας όγκος, στις περισσότερες περιπτώσεις θα χρειασθεί βιοψία στο χειρουργείο, κυρίως στις περιπτώσεις αψηλάφητων αλλοιώσεων ή µικρο-ασβεστώσεων που φάνηκαν στη µαστογραφία. Το επόµενο βήµα είναι να συζητήσει η γυναίκα µε το χειρουργό της για τη δυνατότητα και το είδος της χειρουργικής επέµβασης. Πλεονέκτηµα της έγκαιρης διάγνωσης ενός µικρού σε µέγεθος καρκίνου είναι και η πιθανότητα αποφυγής της µαστεκτοµής.

 

Θεραπεία

Η θεραπεία του καρκίνου του μαστού είναι κυρίως χειρουργική. Η ριζική μαστεκτομία κατά Halsted έχει πλέον εγκαταλειφθεί και οι επεμβάσεις σήμερα είναι πολύ λιγότερο ακρωτηριαστικές στις οποίες γίνεται ουσιαστικά μόνο αφαίρεση του όγκου (ογκεκτομή, ευρεία τμηματεκτομή) και ενδεχομένως λεμφαδενικός καθαρισμός της μασχάλης. Η μαστεκτομή είναι αναγκαία σε πολυκεντρική νεοπλασία, πολυεστιακή νόσο ή σε λοβιακό καρκίνο.

Επίσης, σε αυτές τις περιπτώσεις όπου και η πιθανότητα να έχουν διηθηθεί οι λεμφαδένες της μασχάλης είναι μικρή, υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής της μεθόδου του λεμφαδένα φρουρού με την οποία αποφεύγουμε την εγχείρηση της ριζικής αφαίρεσης των λεμφαδένων, απαλλάσσοντας την γυναίκα από τις πιθανές επιπλοκές της, όπως το λεμφοίδημα του χεριού και συγχρόνως συντομεύουμε το χρόνο νοσηλείας. Σε ένα αρκετό μάλιστα ποσοστό ανιχνεύονται με τη μαστογραφία μη διηθητικοί καρκίνοι με τη μορφή μικρο-ασβεστώσεων στους οποίους επιτυγχάνεται πλήρης ίαση, συνήθως απλά και μόνο με την εκτομή τους.

Παρουσίαση των χειρουργικών μεθόδων εδώ: Breast cancer - surgery.ppt

 

Όσον αφορά τη χηµειοθεραπεία θα λέγαµε γενικά ότι έχουν προστεθεί τελευταία αρκετά νέα και δραστικά φάρµακα, φάρµακα που δρούν µέσω νέων οδών καταπολέµησης του καρκίνου που εντοπίσθηκαν τα τελευταία χρόνια (π.χ. ανοσοθεραπεία) και επικουρικά φάρµακα που αντιµετωπίζουν αποτελεσµατικά τις παρενέργειες της χηµειοθεραπείας.

Παράλληλα έχουν κωδικοποιηθεί οι κανόνες για το γονιδιακό έλεγχο γυναικών με πιθανότητα κληρονομικού καρκίνου και έχουν αποσαφηνισθεί οι περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να εφαρμοσθεί η χειρουργική μείωσης του κινδύνου.

Τέλος, πρόσφατες μελέτες με τους αναστολείς της αρωματάσης στον τομέα της ορμονοθεραπείας, μας έχουν δώσει νέα στοιχεία για την πλέον χρήσιμη εφαρμογή των φαρμάκων αυτών, όπως π.χ. της εναλλαγής τους με την ταμοξιφένη που βελτιώνει κατά πολύ το αποτέλεσμα.

Η ακτινοθεραπεία χρησιμοποιείται επικουρικά για τον τοπικό έλεγχο της νόσου, ενώ σε πιο προχωρημένα στάδια ακολουθείται και από χημειοθεραπεία.

Όταν ο καρκίνος εμφανίζει θετικούς ορμονικούς υποδοχείς (οιστρογονικούς ή προγεστερονικούς) έχουμε σήμερα τη δυνατότητα να επέμβουμε ακόμη περισσότερο, χρησιμοποιώντας ορμονική θεραπεία, με φάρμακα όπως η ταμοξιφαίνη, η ραλοξιφαίνη, οι αναστολείς της αρωματάσης αλλά και μονοκλωνικά αντισώματα. Η ορµονική θεραπεία στον καρκίνο του µαστού έχει σαν στόχο να στερήσει από τα καρκινικά κύτταρα την απαραίτητη ορµόνη που χρειάζονται για να ξεκινήσει η ανάπτυξη και ο πολλαπλασιασµός τους, δηλαδή τα οιστρογόνα.

Στο μέλλον περιμένουμε την –πιθανώς- οριστική λύση στο πρόβλημα με τη γονιδιακή θεραπεία. Υπάρχουν βάσιμες ελπίδες ότι τελικά θα υπάρξει η δυνατότητα ανάσχεσης της ανάπτυξης του όγκου με τη βοήθεια ειδικών αντιογκογονιδίων, τα οποία θα καταστέλλουν την κακοήθη ανάπτυξη του νεοπλάσματος.

Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο καρκίνος αποτελεί ένα βιολογικό πρόβλημα και δημιουργεί την ελπίδα ότι, στον αιώνα που ακολουθεί, οι μελλοντικές ανακαλύψεις σε θέματα καρκίνου θα δώσουν τη δυνατότητα θεραπευτικής αντιμετώπισης των ασθενών χωρίς την ανάγκη αφαίρεσης ενός τόσο σημαντικό οργάνου για τη ζωή της γυναίκας.

Με τον τρόπο αυτό, τα παιδιά ή τα εγγόνια μας θα μπορέσουν ίσως σε μια στιγμή στο μέλλον να εύχονται: «Άντε περαστικά, καρκίνος είναι, θα περάσει».

Σημ.: από ομιλία του Δρ. Χατζηγεωργίου στις 10/10/2008, στα πλαίσια των εκδηλώσεων του Συλλόγου Καρκινοπαθών του Νομού Σερρών (πλατεία των Σερρών).