Quantcast
user_mobilelogo

Πηγή Πληροφορίας:

 

Δρ Κωσταντίνος Ν. Χατζηγεωργίου

Μαιευτήρας- Χειρούργος Γυναικολόγος

Χρυσοστόμου Σμύρνης 8, 4ος όροφος ,

2310- 227981

Τ.Κ. 54622, Θεσσαλονίκη

www.gyn.gr/chatzigeorgiou

[email protected]

 

 

Aπό πολύ πρόσφατα στατιστικά στοιχεία (Cancer J Clin;52:23-47, 2002), γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος του μαστού προσβάλλει στις Η.Π.Α. μία στις οκτώ γυναίκες και στη Δυτική Ευρώπη μία στις εννέα γυναίκες. Στις γυναίκες ηλικίας 15-45 ετών αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου μεταξύ όλων των τύπων καρκίνου. Και ενώ γνωρίζουμε πως γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσμο εκτίθενται στον κίνδυνο να αναπτύξουν σε κάποια στιγμή της ζωής τους καρκίνο μαστού, δυστυχώς δε γνωρίζουμε αρκετά ώστε να κάνουμε πραγματική πρόληψη. Πρόληψη σημαίνει πως μπορούμε να λάβουμε μέτρα ώστε να αποφύγουμε τη δημιουργία του καρκίνου. Παράλληλα με την προσπάθεια για πρόληψη που καταβάλλεται διεθνώς και κυρίως εν αναμονή των εξελίξεων στην έρευνα του ανθρώπινου γονιδιώματος, η βασική προσπάθεια που γίνεται σήμερα έγκειται στο να ανακαλυφθεί ο καρκίνος σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο, οπότε και η αρχική αντιμετώπιση συνεπάγεται έως και πλήρη ίαση, δηλαδή βελτίωση της πρόγνωσης.

Συνεπώς χρειαζόμαστε μια μέθοδο η οποία θα ανιχνεύει τη νόσο σε πολύ αρχικά στάδια , ίσως και σε στάδια που ο όγκος αποτελείται από λίγα μόλις κύτταρα.

Στα παρακάτω σημεία συνοψίζονται οι (θεωρητικές) προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληροί μια μέθοδος ελέγχου του πληθυσμού (screening) για πρώιμη ανίχνευση του καρκίνου:

1. Η μέθοδος πρέπει να μπορεί να ανακαλύψει έναν καρκίνο σε τόσο πρώιμο στάδιο, ώστε η θεραπεία να επηρεάσει την εξέλιξη της νόσου

2. Πρέπει να έχει μικρό αριθμό ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων (περιπτώσεις δηλαδή που υπάρχει νόσος αλλά η μέθοδος δεν μπορεί να τις ανακαλύψει) ώστε μόνο πολύ μικρό ποσοστό ατόμων με πρόβλημα να διαφεύγει (καμία μέθοδος δεν είναι αλάνθαστη!)

3. Επίσης χαμηλό πρέπει να είναι το ποσοστό ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων (όταν δεν υπάρχει πρόβλημα αλλά η μέθοδος μας δίνει ένδειξη νόσου) ώστε να αποφεύγεται άσκοπη ταλαιπωρία του ασθενούς (που σε αυτήν την περίπτωση δεν είναι τελικά ασθενής!!)

4. Η μέθοδος δεν θα πρέπει να έχει παρενέργειες

5. Η μέθοδος θα πρέπει να μπορεί να επαναληφθεί και να δώσει ίδια αποτελέσματα ακόμα και αν τα εκτιμήσει άλλος γιατρός

6. Η μέθοδος θα πρέπει να είναι φθηνή, και

7. Θα πρέπει να είναι δυνατός ο έλεγχος μεγάλων ομάδων του πληθυσμού

Η γνωστότερη μέθοδος πρώιμης ανίχνευσης του καρκίνου του μαστού είναι η μαστογραφία. Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε πως η μαστογραφία σε γυναίκες ηλικίας 50-70 ετών προκαλεί μια ελάττωση της συχνότητας των θανάτων από καρκίνο του μαστού σε ποσοστό μέχρι 35% σε χρονικό διάστημα μετά από πέντε έως έξι χρόνια. Νεώτερα στατιστικά δεδομένα όμως δείχνουν πως σε χρονικό διάστημα 12 ετών δεν υπάρχει στατιστικώς σημαντική διαφορά στους θανάτους από τη νόσο αυτή σε γυναίκες που υποβάλλονται ή όχι σε μαστογραφία. Αυτό φαίνεται παραστατικά στον παρακάτω πίνακα:

 

Από σύνολο 1000 γυναικών μέσα σε 10 χρόνια (για κάθε ομάδα)

ΜΕ Μαστογραφία

ΧΩΡΙΣ Μαστογραφία

Συνολικός αριθμός θανάτων (όλες οι αιτίες)

100

100

Θάνατοι από καρκίνο μαστού

3

4

Γυναίκες στις οποίες διαγνώστηκε καρκίνος μαστού

25

20

Συνολικός αριθμός χειρουργικών επεμβάσεων στο στήθος

24

19

Χημειοθεραπεία ή Ακτινοθεραπεία

13

11

Γυναίκες με ύποπτο εύρημα στο μαστό για καρκίνο (ψευδώς θετικά)

250

Γυναίκες που υποβλήθηκαν σε βιοψία από το μαστό, χωρίς τελικά να έχουν καρκίνο

50

 

Από σύνολο 1000 γυναικών μέσα σε 10 χρόνια (για κάθε ομάδα)

Με Μαστογραφία  ΧΩΡΙΣ Μαστογραφία

Συνολικός αριθμός θανάτων (όλες οι αιτίες)  100 100

Θάνατοι από καρκίνο μαστού  3   4

Γυναίκες στις οποίες διαγνώστηκε καρκίνος μαστού    25  20

Συνολικός αριθμός χειρουργικών επεμβάσεων στο στήθος    24  19

Χημειοθεραπεία ή Ακτινοθεραπεία 13  11

Γυναίκες με ύποπτο εύρημα στο μαστό για καρκίνο (ψευδώς θετικά) 250

Γυναίκες που υποβλήθηκαν σε βιοψία από το μαστό, χωρίς τελικά να έχουν καρκίνο  50

Από τον απλοποιημένο αυτόν πίνακα, μπορούμε να υπογραμμίσουμε ορισμένα συμπεράσματα:

1. μέσα σε δέκα χρόνια, ο αριθμός των γυναικών που τελικά θα πεθάνουν από καρκίνο του μαστού είναι ουσιαστικά ο ίδιος, ασχέτως εάν αυτές οι γυναίκες έκαναν ή δεν έκαναν “προληπτική” μαστογραφία (Lancet; 355: 129-134, 2000)

2. οι γυναίκες που έχουν καρκίνο μαστού αλλά αυτός τελικά δε διαγνώστηκε και δεν υποβλήθηκαν σε θεραπεία είναι πολύ μικρός (κυρίως ηλικιωμένες γυναίκες, στις οποίες η διάγνωση της νόσου δεν επηρεάζει τελικά την επιβίωση)

3. πέρα όμως από τη στυγνή αριθμολογία της στατιστικής, είναι απαράδεκτα μεγάλος ο αριθμός των γυναικών οι οποίες θα δεχτούν την ψυχρολουσία της ανακοίνωσης ύπαρξης ενός πιθανού καρκίνου του μαστού χωρίς τελικά αν υπάρχει κανένα πρόβλημα και εξίσου υψηλός είναι ο αριθμός των γυναικών που υποβάλλονται σε κάποιου είδους βιοψία (ανοικτή ή με βελόνα) για καλοήθη πάθηση!!!

Παρά τα μειονεκτήματα της μαστογραφίας ως μεθόδου έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού, προς το παρόν είναι η μοναδική που μπορεί να εφαρμοστεί σε μεγάλες ομάδες ατόμων στα πλαίσια πληθυσμιακού ελέγχου, κυρίως επειδή τα ευρήματα μπορούν να εκτιμηθούν από ειδικό ιατρό που δεν είναι απαραίτητο να βρίσκεται στο χώρο όπου έγινε η εξέταση (π.χ. Τηλεϊατρική, Κινητή Μονάδα της Αντικαρκινικής Εταιρείας) και πως η επαλήθευση των ευρημάτων μπορεί να γίνει από περισσότερους ειδικούς.

Πέρα από τις στατιστικές, η μαστογραφία για την κάθε γυναίκα ξεχωριστά αποτελεί προς το παρόν αναπόσπαστο κομμάτι της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του μαστού. Δεν πρέπει να παραλείψουμε και το γεγονός, πως πολλές γυναίκες με άγχος για την υγεία του στήθους τους ηρεμούν όταν τα αποτελέσματα μιας μαστογραφίας δε δείξουν σημάδια νόσου.

Το πρόβλημα του βαθμού χρησιμότητας της μαστογραφίας είναι σύνθετο και απαιτεί τη συνεργασία ιατρών, στατιστικολόγων, ειδικών δημόσιας υγείας. Επειδή όμως δεν μπορούμε να αφήσουμε τη γυναίκα να αποφασίσει μόνη της λέγοντάς της τα υπέρ και τα κατά, πρέπει να καταλήξουμε στο εξής:

Εάν η γυναίκα επισκέπτεται τακτικά (ετησίως) το γυναικολόγο της, σε συνδυασμό με αυτοεξέταση, κλινική εξέταση των μαστών και άλλες απεικονιστικές μεθόδους όπως το υπερηχογράφημα των μαστών, η μαστογραφία θα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό όπλο στην έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Έγκαιρη διάγνωση στον καρκίνο του μαστού σημαίνει και ίαση στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων.

Μαστογραφία: πότε;

1. Σε γυναίκες χωρίς επιβαρημένο κληρονομικό ιστορικό (συγγενείς με καρκίνο μαστού ή ωοθηκών), μια μαστογραφία αναφοράς στην ηλικία των 40 ετών και επί ελλείψεως ευρημάτων, επανάληψη κάθε 2 χρόνια μέχρι την ηλικία των 50 ετών

2. Σε ηλικία άνω των 50 ετών, μαστογραφία ετησίως (ή ανά δύο χρόνια με παρεμβολή στο έτος ενός υπερηχογραφήματος μαστών από ειδικευμένο ιατρό γυναικολόγο ή ακτινολόγο)

3. Σε γυναίκες με επιβαρημένο ιστορικό, η πρώτη μαστογραφία αναφοράς καλό είναι να γίνεται στην ηλικία των 35 ετών

4. σε κάθε περίπτωση ψηλαφητής βλάβης στο μαστό

5. σε ψηλαφητούς λεμφαδένες στη μασχάλη

6. σε περίπτωση παθολογικής έκκρισης από τη θηλή

7. σε εισολκή (τράβηγμα προς τα μέσα) της θηλής

Παρενέργειες-Επιπλοκές της μαστογραφίας

Το ποσό της ακτινοβολίας που δέχεται ο μαστός με τα σύγχρονα μηχανήματα μαστογραφίας είναι εξαιρετικά χαμηλό, και δεν έχει φανεί συσχέτιση μεταξύ ανάπτυξης καρκίνου του μαστού και μαστογραφίας.